Η συμμετοχή των γυναικών στον αθλητισμό έχει εκτοξευθεί τις τελευταίες δεκαετίες, από τη γυμναστική και τον χορό, μέχρι τα αθλήματα αντοχής. Μαζί, όμως, αναδείχθηκε ένα ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την απόδοση και τη μακροχρόνια υγεία: η Αθλητική Τριάδα των Γυναικών (Female Athlete Triad). Πρόκειται για τρεις αλληλένδετες καταστάσεις που ξεκινούν συνήθως από χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα και οδηγούν σε ορμονικές διαταραχές και μειωμένη οστική υγεία. Το πρόβλημα είναι συχνά «αόρατο» — μέχρι να εμφανιστούν τραυματισμοί ή επίμονη κόπωση.
Τι είναι η Αθλητική Τριάδα
Η Αθλητική Τριάδα αναφέρεται σε έναν συνδυασμό τριών αλληλένδετων καταστάσεων που μπορεί να εμφανιστούν σε αθλήτριες που ασκούνται έντονα, συχνά χωρίς επαρκή ενεργειακή πρόσληψη:
Η Αθλητική Τριάδα μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε αθλήτρια, αλλά παρατηρείται συχνότερα σε:
Η Χαμηλή Διαθεσιμότητα Ενέργειας (με ή χωρίς Διατροφική Διαταραχή) , πρόκειται για κατάσταση όπου η ενέργεια που προσλαμβάνει η αθλήτρια μέσω της διατροφής δεν επαρκεί για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες της άσκησης και τις βασικές λειτουργίες του οργανισμού (π.χ. ορμονική ισορροπία, αναπαραγωγή, μεταβολισμός).
Αυτό μπορεί να προκύψει:
Οι Διαταραχές της Εμμήνου ρύσης – από ακανόνιστη περίοδο (ολιγομηνόρροια) μέχρι πλήρη διακοπή (αμηνόρροια) είναι αποτέλεσμα ανισορροπίας στη παραγωγή ορμονών . Οι ορμόνες είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα
Αυτό δεν είναι «φυσιολογικό» φαινόμενο για μια αθλήτρια, όπως συχνά θεωρείται, αλλά ένδειξη ορμονικής ανισορροπίας και πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα.
Η Μειωμένη Οστική Πυκνότητα (Οστεοπενία – Οστεοπόρωση) προκύπτει από έλλειψη οιστρογόνων λόγω αμηνόρροιας, σε συνδυασμό με την κακή διατροφή. Αυτή η συνθήκη μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια οστικής μάζας. Αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καταγμάτων κόπωσης και πρόωρης οστεοπόρωσης — ακόμη και σε νεαρές γυναίκες.
Ομαδική αντιμετώπιση: το τρίπτυχο ειδικών
Η αποτελεσματική διαχείριση απαιτεί διεπιστημονική συνεργασία:
Συμπερασματικά, η Αθλητική Τριάδα δεν είναι ένδειξη πειθαρχίας. Είναι προειδοποιητικό σήμα που ζητά φροντίδα.
Πρακτικά βήματα πρόληψης (για αθλήτριες & προπονητές)
Η κορυφαία επίδοση χτίζεται πάνω σε σταθερά θεμέλια υγείας. Τρώμε αρκετά, ξεκουραζόμαστε σωστά, ζητάμε υποστήριξη όταν χρειάζεται. Έτσι χτίζεται μια δυνατή, υγιής και ανθεκτική αθλήτρια.
Ομάδα Εργασίας Αθλητικής Διατροφής Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων-Διατροφολόγων
Βιβλιογραφία
De Souza, M. J., Nattiv, A., Joy, E., Misra, M., Williams, N. I., Mallinson, R. J., & Gibbs, J. C. (2014). 2014 Female Athlete Triad Coalition consensus statement on treatment and return to play of the female athlete triad. Clinical Journal of Sport Medicine, 24(2), 96–119.
Elliot-Sale, K. J., Tenforde, A. S., Parziale, A. L., Holtzman, B., & Ackerman, K. E. (2018). Endocrine effects of relative energy deficiency in sport. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism, 28(4), 335–349.
Logue, D. M., Madigan, S. M., Delahunt, E., Heinen, M., Mc Donnell, S. J., & Corish, C. A. (2018). Low energy availability in athletes: A review of prevalence, dietary patterns, physiological health, and sports performance. Sports Medicine, 48(1), 73–96.
Mountjoy, M., Sundgot-Borgen, J., Burke, L., Ackerman, K. E., Constantini, N., Lebrun, C., & Ljungqvist, A. (2018). The IOC consensus statement on relative energy deficiency in sport (RED-S): 2018 update. British Journal of Sports Medicine, 52(11), 687–697.Thomas, D. T., Erdman, K. A., & Burke, L. M. (2016). Position of the Academy of Nutrition and Dietetics, Dietitians of Canada, and the American College of Sports Medicine: Nutrition and athletic performance. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 116(3), 501–528.
