Η Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού φέτος έχει ως κεντρικό μήνυμα «Kidney Health for All – Caring for People, Protecting the Planet», αναδεικνύοντας τη σημασία της πρόληψης, της ισότιμης πρόσβασης στη φροντίδα και της βιώσιμης διαχείρισης της νεφρικής νόσου. Στο πλαίσιο αυτό, η Ομάδα Εργασίας Κλινικής Διατροφής του ΠΣΔΔ μας υπενθυμίζει πως η διατροφή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες τόσο για τη διατήρηση της νεφρικής υγείας μακροπρόθεσμα όσο και για τη βέλτιστη διαχείριση της νεφρικής δυσλειτουργίας.
Ποιες είναι οι κύριες λειτουργίες των νεφρών;
Ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση.
Ρυθμίζουν το ισοζύγιο των ηλεκτρολυτών, των υγρών και των οξέων-βάσεων.
Παράγουν την ενεργοποιημένη μορφή της βιταμίνης D.
Παράγουν ερυθροποιητίνη, την ορμόνη που σχετίζεται με την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων στον μυελό των οστών.
Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες εμφάνισης και εξέλιξης της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΝ);
Σακχαρώδης διαβήτης / Κακός γλυκαιμικός έλεγχος
Αρτηριακή υπέρταση / Κακή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
Καρδιαγγειακά νοσήματα
Παχυσαρκία
Αλβουμινουρία / Πρωτεϊνουρία
Δυσλιπιδαιμία
Ο ρόλος της διατροφής
Η διατροφή διαδραματίζει καίριο ρόλο στη διαχείριση της νεφρικής λειτουργίας τόσο σε επίπεδο πρόληψης όσο και σε επίπεδο διαχείρισης των νοσημάτων που σχετίζονται με τους νεφρούς, όπως η οξεία νεφρική βλάβη, η ΧΝΝ και η νεφρολιθίαση.
Τρόπος ζωής και διατήρηση νεφρικής λειτουργίας
Στοχεύστε στην επίτευξη και διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.
Περιορίστε τη χρήση επιτραπέζιου αλατιού και την κατανάλωση τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε αλάτι, όπως αλατισμένοι ξηροί καρποί, παστά, αλλαντικά κ.ά.
Υιοθετήστε ένα πρότυπο διατροφής που βασίζεται σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης, όπως λαχανικά, όσπρια, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης, ενώ περιορίστε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και κυρίως των επεξεργασμένων προϊόντων του (π.χ. αλλαντικά, καπνιστά).
Καταναλώνετε επαρκή ποσότητα υγρών καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας (μη καφεϊνούχα, μη ανθρακούχα, μη αλκοολούχα).
Ενσωματώστε τη σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητά σας.
Πώς μπορεί να συμβάλλει ο/η διαιτολόγος-διατροφολόγος στην υποστήριξη ατόμων με ΧΝΝ;
Καθυστέρηση της εξέλιξης της έκπτωσης της νεφρικής λειτουργίας και της αναγκαιότητας για εξωνεφρική κάθαρση (αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση).
Βέλτιστη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και έλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ (π.χ. τριγλυκερίδια, χοληστερόλη).
Βέλτιστος γλυκαιμικός έλεγχος σε άτομα με διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη.
Μείωση της πιθανότητας εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου ή της εξέλιξής της.
Πρόληψη και διαχείριση των διαταραχών των επιπέδων ηλεκτρολυτών, όπως υπερφωσφαταιμία, υπερκαλιαιμία κ.ά.
Απώλεια σωματικού βάρους σε άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία.
Επίτευξη επαρκούς θρέψης και πρόληψη της επονομαζόμενης πρωτεϊνοενεργειακής απίσχνασης.
Πηγές
Preventing chronic kidney disease and maintaining kidney health: conclusions from a Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Controversies Conference Kidney International (2025). https://doi.org/10.1016/j.kint.2025.04.005
KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024 Apr;105(4S):S117-S314. doi: 10.1016/j.kint.2023.10.018.
