Η Παγκόσμια Ημέρα Ύπνου, που τιμάται κάθε χρόνο την Παρασκευή πριν την Εαρινή Ισημερία αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση ότι ο ποιοτικός ύπνος είναι θεμελιώδης πυλώνας υγείας. Ανάμεσα στις διαταραχές ύπνου με σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής και την υγεία, η Αποφρακτική Άπνοια Ύπνου (ΑΑΥ) ξεχωρίζει λόγω της υψηλής συχνότητας εμφάνισης και της συσχέτισής της με σοβαρές καρδιομεταβολικές επιπλοκές.
Η Ομάδα Εργασίας Κλινικής Διατροφής του ΠΣΔΔ, με στόχο την τεκμηριωμένη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σημασία της διατροφής στη διαχείριση της Αποφρακτικής Άπνοιας Ύπνου, εξετάζει τα χαρακτηριστικά, τις επιπτώσεις και τις θεραπευτικές προσεγγίσεις της διαταραχής.
Τι είναι η Αποφρακτική Άπνοια Ύπνου;
Η ΑΑΥ ανήκει στις σχετιζόμενες με τον ύπνο διαταραχές της αναπνοής. Χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια πλήρους ή μερικής απόφραξης των ανώτερων αεραγωγών στο επίπεδο του φάρυγγα, κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Αυτό οδηγεί σε:
• Διαλείπουσα υποξία
• Διαταραχή αρχιτεκτονικής ύπνου
• Συχνές αφυπνίσεις
Επιδρά στη λειτουργικότητα και τη γνωσιακή λειτουργία κατά τη διάρκεια της ημέρας (κόπωση, υπνηλία, μειωμένα αντανακλαστικά, μειωμένη μνήμη κ.ά.) και σχετίζεται με υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Επιπλέον, η ΑΑΥ αναγνωρίζεται ως μια σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας, καθώς σχετίζεται με νοσήματα όπως η αρτηριακή υπέρταση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο σακχαρώδης διαβήτης.
Παχυσαρκία & Αποφρακτική Άπνοια Ύπνου
Η παχυσαρκία αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την ΑΑΥ, τόσο λόγω της επίδρασής της στην ανατομία του αναπνευστικού συστήματος (π.χ. αυξημένη εναπόθεση λίπους στην παραφαρυγγική περιοχή, οδηγώντας σε στένωση των ανώτερων αεραγωγών), όσο και λόγω των συνοδών μεταβολικών της διαταραχών (φλεγμονή, οξειδωτικό στρες, αντίσταση στην ινσουλίνη).
Ιατρική αντιμετώπιση
Η εφαρμογή θετικής διαρρινικής πίεσης στους αεραγωγούς κατά τη διάρκεια του ύπνου (Continuous Positive Airway Pressure, CPAP), με χρήση ειδικών συσκευών, αποτελεί μέχρι στιγμής τη θεραπεία εκλογής για τη μέτριας βαρύτητας και τη βαριά μορφή ΑΑΥ, ή ακόμη και της ήπιας μορφής της νόσου που συνοδεύεται από συμπτώματα και άλλα νοσήματα.
Ωστόσο, χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά μη συμμόρφωσης, ενώ σε περίπτωση διακοπής, τα συμπτώματα και οι κλινικές εκδηλώσεις της ΑΑΥ επιστρέφουν. Επιπλέον, είναι αμφισβητούμενη η αποτελεσματικότητά της στη βελτίωση καρδιομεταβολικών παραμέτρων (π.χ. λιπιδαιμικό προφίλ).
Ο ρόλος της μείωσης του σωματικού βάρους
Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι μέτρια απώλεια σωματικού βάρους (5-10% του αρχικού) μπορεί να:
Ο ρόλος των διαιτητικών συνηθειών και του τρόπου ζωής
Η υιοθέτηση ισορροπημένων διατροφικών προτύπων όπως η Μεσογειακή Δίαιτα έχει συσχετιστεί με:
Παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη νόσο:
Η διαχείριση της ΑΑΥ είναι πολυπαραγοντική:
Ο συνδυασμός της απώλειας βάρους μέσω δίαιτας και άσκησης φαίνεται να έχει επιπρόσθετα οφέλη για τους ασθενείς με ΑΑΥ συγκριτικά με τη μεμονωμένη απώλεια βάρους μέσω δίαιτας.
Η διατροφική υποστήριξη δεν αποτελεί απλώς συμπληρωματική στρατηγική, αλλά ουσιαστικό μέρος της θεραπευτικής προσέγγισης. Οι διαιτολόγοι-διατροφολόγοι διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στη διαχείριση της ΑΑΥ και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπευτικής ομάδας.
Βιβλιογραφικές πηγές:
Carneiro-Barrera, A., Díaz-Román, A., Guillén-Riquelme, A., & Buela-Casal, G. (2019). Weight loss and lifestyle interventions for obstructive sleep apnoea in adults: Systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews, 20(5), 750–762.
Chirinos, J. A., Gurubhagavatula, I., Teff, K., Rader, D. J., Wadden, T. A., Townsend, R., Foster, G. D., Maislin, G., Saif, H., Broderick, P., Chittams, J., Hanlon, A. L., & Pack, A. I. (2014). CPAP, weight loss, or both for obstructive sleep apnea. New England Journal of Medicine, 370(24), 2265–2275.
Georgoulis, M., Yiannakouris, N., Kechribari, I., Lamprou, K., Perraki, E., Vagiakis, E., & Kontogianni, M. D. (2020). Cardiometabolic benefits of a weight-loss Mediterranean diet/lifestyle intervention in patients with obstructive sleep apnea: The “MIMOSA” randomized clinical trial. Nutrients, 12(6), 1570.
Godos, J., Ferri, R., Caraci, F., Cosentino, F. I. I., Castellano, S., Galvano, F., & Grosso, G. (2019). Adherence to the Mediterranean diet is associated with better sleep quality in Italian adults. Nutrients, 11(5), 976.
Jordan, A. S., McSharry, D. G., & Malhotra, A. (2014). Adult obstructive sleep apnoea. The Lancet, 383(9918), 736–747. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)60734-5
Kechribari, I., Kontogianni, M. D., Fragopoulou, E., Tenta, R., Georgoulis, M., Lamprou, K., Vagiakis, E., & Yiannakouris, N. (2023). Adherence to a “Western-type” dietary pattern is positively associated with the apnea-hypopnea index in adults with obstructive sleep apnea. Nutrition Research, 117, 56–65.
Kechribari, I., Kontogianni, M. D., Georgoulis, M., Lamprou, K., Mourati, I., Vagiakis, E., & Yiannakouris, N. (2020). Associations between red meat intake and sleep parameters in patients with obstructive sleep apnea. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 120(6), 1042–1053.
Kechribari, I., Kontogianni, M. D., Georgoulis, M., Lamprou, K., Vagiakis, E., & Yiannakouris, N. (2022). Higher refined cereal grain intake is positively associated with apnoea-hypopnoea index in patients with obstructive sleep apnoea. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 35(5), 948–956.
Peppard, P. E., Young, T., Barnet, J. H., Palta, M., Hagen, E. W., & Hla, K. M. (2013). Increased prevalence of sleep-disordered breathing in adults. American Journal of Epidemiology, 177(9), 1006–1014.
St-Onge, M. P., Mikic, A., & Pietrolungo, C. E. (2016). Effects of diet on sleep quality. Advances in Nutrition, 7(5), 938–949.
